INSTALACJA GAZOWA
Według §29 Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 listopada 2004 roku w sprawie zasadniczych wymagań dla rekreacyjnych jednostek pływających:
-
Instalacja gazowa wykorzystywana dla celów gospodarczych, zamontowana w rekreacyjnej jednostce pływającej, powinna być wyposażona w regulator ciśnienia oraz zaprojektowana i wykonana tak, aby uniknąć nieszczelności i zagrożenia wybuchem oraz umożliwić sprawdzenie jej szczelności.
-
Materiały i części instalacji, o której mowa w ust. 1, powinny być odpowiednie do stosowanego gazu i odporne na działania naprężeń i czynników środowiska morskiego.
-
Urządzenie gazowe, zainstalowane na rekreacyjnej jednostce pływającej, powinno być wyposażone na wszystkich palnikach w urządzenie samoczynnie odcinające dopływ gazu w przypadku zgaśnięcia płomienia.
-
Każde urządzenie gazowe powinno posiadać oddzielne doprowadzenie gazu i oddzielny zawór zamykający.
-
Instalacja wentylacyjna w rekreacyjnej jednostce pływającej powinna być tak zaprojektowana i zainstalowana, aby zapobiec zagrożeniom spowodowanym przez wycieki gazu i przez produkty spalania.
-
Rekreacyjne jednostki pływające z wbudowaną na stałe instalacją gazową powinny być wyposażone w schowek do przechowywania butli gazowych; schowek ten powinien być:
-
oddzielony od pomieszczeń;
-
dostępny jedynie z zewnątrz;
-
wyposażony w wentylację odprowadzającą ulatniający się gaz za burtę.
-
Każdą instalację gazową wbudowaną na stałe w rekreacyjną jednostkę pływającą należy sprawdzić po jej zainstalowaniu zgodnie z normą PN/EN ISO 10239 Małe statki. Systemy skroplonego gazu ropopochodnego (LPG).
Do zbudowania instalacji gazowej niekonieczne są fachowe umiejętności ze specjalistyczną wiedzą lecz odrobina solidności. Gdy użyć właściwych narzędzi, a także poprawnie poskręcać ze sobą odpowiednie części osprzętu, jachtowa instalacja gazowa będzie zgodna zarówno z rozsądkiem jak i cytowanym wyżej rozporządzeniem.
Osprzęt instalacji gazowej należy tak rozmieścić aby jak największa część była wyraźnie widoczna, zaś każde połączenie tak montować aby było łatwo dostępne i zawsze możliwe łatwe sprawdzenie szczelności.
Instalację gazową należy dokładnie przeglądać co najmniej raz w roku. Miejsca połączeń osprzętu można smarować np. roztworem mydła dla skontrolowania ich szczelności. Węże gumowe powinny być wówczas wyginane dla sprawdzenia czy nie widać na nich nawet drobnych pęknięć.
Producenci osprzętu zalecają wymianę węży gumowych już po 2-letnim okresie używania. Na pewno nie powinno się ich używać dłużej niż 5 lat. Zalecaja również wymianę reduktorów co 5 lat, lecz nie później niż po 10 latach. Cały osprzęt należy wymienić na nowy po 15-letnim okresie używania.
Ilość informacji związanych z instalacją gazową jest znaczna, przez co - oprócz poniższego opisu instalacji na s/y DOCKAN - zostało dodane kilka stron, aby zorientować się zarówno w asortymencie osprzętu jak i możliwościach.
Osprzęt znajdujący się na ilustracjach niekoniecznie można znaleźć w najbliższym sklepie żeglarskim lecz łatwiej szukać gdy wiadomo co i jak może wyglądać oraz do czego służy. Wybór jest obszerny dlatego pokazane są tylko niektóre najbardziej popularne przykłady połączeń.
Materiały
-
Wentylowany pojemnik na butlę z gazem wraz z bezpośrednim odpływem za burtę.
-
Osprzęt do podłączenia odpływu (ewentualnie wentyl zwrotny aby zapobiec wlewaniu się wody przez odpływ).
-
Reduktor ciśnienia wraz z zaworem do otwierania butli z gazem po wymianie.
-
Zakręcany zawór główny lub elektromagnetyczny z wyłącznikiem, umieszczony w dogodnym miejscu poza pojemnikiem z butlą, do łatwego zamykania dopływu gazu.
-
Płynny wskaźnik ciśnienia wraz z zapasem płynu kontrolnego lub manometr.
-
Dwa krótkie węże gumowe z zaprasowanymi końcowkami bądź z odpowiednimi opaskami zaciskowymi.
-
Stosownej długości rura miedziana, zazwyczaj o wymiarach 8x0,8 mm.
-
Po dwie złączki ciśnieniowe dla każdego odcinka rury miedzianej, do montowania na zakończeniach.
-
Przeloty do zabezpieczenia rury miedzianej przed przetarciem w ścianach lub przegrodach.
-
Stosowna ilość uchwytów montażowych ze stali nierdzewnej izolowanych gumą oraz wkręty do ich mocowania, te same wkręty mogą być użyte do mocowania osprzętu.
-
Szczelny pojemnik, osobny do transportu każdej zapasowej butli (gdy nie ma wentylowanego pomieszczenia z odpływem za burtę).
Narzędzia
Sporo kosztowało mnie zdobycie wiedzy o używaniu odpowiednich narzędzi. Gdy pierwszy raz montowałem instalację gazową, rury miedziane ciąłem brzeszczotem i giąłem kombinerkami na kolanie. Sukces wydawał się blisko dopóki nie poruszyłem rurą w której zgięciu pojawił się płyn z czujnika. Czym prędzej zamknąlem zawór na butli i poszukałem sklepu z giętarka. Przy okazji kupiłem przyrząd do cięcia rur. Nową rurę miedzianą też kupiłem bowiem nie mogłem użyć pękniętej. Musiałem również kupić nowe złączki ciśnieniowe, bo starych już się nie dało użyć.
-
Giętarka do użytej średnicy rur, zazwyczaj 8 mm.
Kupiłem tanią giętarkę do średnic 10 mm i aby nie spłaszczyć miejsca zgięcia owijałem je najpierw papierem.
-
Obcinarka do tych samych rur.
-
Odpowiedni klucz płaski (14, 16, 17 mm) do skręcania złączek ciśnieniowych z osprzętem oraz śrubokret, wiertarka i to co potrzeba ...
|
|
Instalacja gazowa na s/y DOCKAN
|
Pod pokładem, w najodleglejszej i trudno dostępnej części rufy jest nieco miejsca na pojemnik chroniący butlę z gazem. Awaryjny odpływ pojemnika jest połączony z przepustem przez wentyl zwrotny.
Gdy fale uderzają w rufę, do przepustu burtowego umieszczonego tuż ponad linią wodną, wciska się nieco wody i wówczas wentyl zwrotny zapobiega zalewaniu pojemnika.
|
|
|
Potrzebę wymiany opróżnionej butli z gazem odkrywało się zazwyczaj podczas przygotowywania posiłku. Nierzadko podczas żeglowania, gdy nie należało odrywać ręki od rumpla.
Była to czynność kłopotliwa ze względu na ciasnotę i konieczność odłączenia autopilota, częściowego demontażu jednej z bakist oraz wyjęcia zbiornika na benzynę. Trzeba było pracować w bardzo niewygodnej pozycji z wyciągniętymi rękami manipulując końcami palców.
|
|
|
Nikt rozsądny nie instaluje butli gazowej tak aby umożliwić wyciek do zęzy, jak też nie sprawdza zapalniczką czy gaz nie wycieka z butli. Jednak z pojemnika na butlę z gazem zamontowanego na s/y DOCKAN, nie było bezpośredniego odpływu za burtę, bowiem według opinii "znawców", cięższy gaz miałby spłynąć do zęzy i po zmieszaniu się z wodą zostać wypompowany. Podczas "przeglądu bezpieczeństwa" inspektor zwrócił uwagę na nierozważny sposób myślenia przeto instalacja gazowa została przebudowana.
|
|
|
|
Do butli z gazem był przykręcony zawór z reduktorem ciśnienia połączony wężem gumowym ze wskaźnikiem ciśnienia. Dalej gaz płynął rurą miedzianą do głównego zaworu ulokowanego w kambuzie. Zawór był połączony krótką rurą miedzianą z odpowiednią łączówką, od której gaz był dostarczany wężem gumowym do kuchenki gazowej.
|
|
|
|
Nikt nie wiedział co zmienić aby umożliwić wygodniejszą wymianę opróżnionej butli z gazem. W końcu znalazło się stosunkowo proste rozwiązanie jednak polegające na całkowitej przebudowie rufy. Trzeba wbudować nowy pojemnik na gaz oraz umieścić dodatkowe zamknięcie pokładu. Przy okazji należało wymienić cały osprzęt instalacji gazowej, bowiem minął 15-letni okres używania.
|
|
|
|
|
|
|
Po skrupulatnych pomiarach okazało się że gdyby dorobić solidne wzmocnienie pokładu, dałoby się przeciąć jeden z pokładników i w ten sposób uzyskać przestrzeń do wbudowania odpowiednich rozmiarów pojemnika otwieranego od zewnątrz.
|
|
|
|
|
|
|
Wycięty pokładnik został zastąpiony dwoma wzdłużnikami zrobionymi ze stalowych kątowników (3x50 mm) przykręconymi do trzech pokładników. Ze względu na ciasnotę solidne umocowanie napotkało na niemałe trudności które zostały łatwo rozwiązane pomocą kolegi o odpowiednej posturze.
|
|
|
|
Wymyślanie wymiarów dla nieistniejących części trochę komplikowało robotę. Okazało się też, że producent żąda nierozsądnej ceny za pojemnik. Pierwszym pomysłem było zastąpienie pojemnika odpowiednio dużym garnkiem ze stali nierdzewnej, jednak żaden ze znalezionych garnków nie pasował do wolnej przestrzeni na rufie.
|
|
|
|
|
|
|
Przypadkowo znalezione dwa pojemniki, po przecięciu i zespawaniu, okazały się właściwym rozwiązaniem. Dość trudne było wyznaczenie odpowiednich miejsc do wywiercenia otworów, aby pojemnik przykręcić do gwintów w kątownikach i żeby przelot oraz wskaźnik ciśnienia z rurą miedzianą, znalazły się na właściwym poziomie.
|
|
|
|
Pojemnik połączony jest z uziemieniem solidną linką miedziną 25 mm2. Do montażu i umocowania osprzętu jest użyty jednakowy rodzaj śrub (5x10 mm).
|
|
|
|
Po dość żmudnym (ze względu na ciasnotę) mocowywaniu niemal 4-metrowej rury miedzianej okazało się że brakuje kilkunastu centymetrów. Robota została przeto przerwana i kontynuowana po zakupie nowej oraz odpowiednio długiej rury.
|
|
|
|
Zostało jeszcze dorobienie i umocowanie zamków oraz uszczelnienie pokrywy lecz już można używać gazu. Wymiana butli jest łatwa i trwa chwilę! Nie można kupić gotowych zamków, które byłyby zarówno funkcjonalne jak i pasowałyby do rufy, tak że trzeba je wymyśleć aby po zamontowaniu wyglądał tak "jakby zawsze tam były".
|
|
|
|
|
|
|
Na tym kończy się opowieść o wymianie instalacji gazowej.
|
