§ 1
Użyte w załączniku określenia oznaczają:
|
"gaz"
|
-
|
gaz ziemny i gaz płynny;
|
|
"gaz ziemny (CNG)"
|
-
|
gaz sprężony, którego podstawowym składnikiem jest metan;
|
|
"gaz płynny (LPG)"
|
-
|
gaz skroplony, którego podstawowymi składnikami są: propan i butan;
|
|
"instalacja"
|
-
|
zestaw części i zespołów umieszczonych w pojeździe, niezbędnych do zasilania silnika gazem;
|
|
"zbiornik"
|
-
|
pojemnik na gaz umieszczony na stałe w pojeździe;
|
|
"butla"
|
-
|
wymienny pojemnik na gaz płynny.
|
§ 2
-
Wyposażenie pojazdu w instalację nie może naruszać parametrów określonych przez producenta pojazdu, a zwłaszcza dotyczących dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, jego dopuszczalnych nacisków osi oraz położenia środka masy.
-
Wyposażenie pojazdu w instalację nie powinno zakłócać pracy podstawowego zasilania, jeśli pozostało ono w pojeździe.
-
Instalacja powinna działać w sposób prawidłowy i bezpieczny.
-
Prześwit pojazdu nie może ulec zmniejszeniu w wyniku zabudowy instalacji, przy czym żaden z jej elementów nie może znajdować się niżej niż 0,2 m od jezdni, jeśli nie jest chroniony dolną częścią pojazdu położoną poniżej niego w odległości nie większej niż 0,15 m w poziomie z przodu i z boków.
-
Wylot rury wydechowej nie może być skierowany w stronę jakiegokolwiek elementu instalacji.
§ 3
-
Instalacja na gaz ziemny (CNG) powinna być projektowana na ciśnienie wynoszące 26 MPa, a na gaz płynny (LPG) - 3,0 MPa.
-
Złącza instalacji, przez które przepływa gaz, powinny znajdować się w miejscach łatwo dostępnych dla kontroli ich szczelności.
-
Przełączanie zasilania powinno być możliwe z pozycji kierującego pojazdem bez konieczności wyłączania silnika.
-
W pojeździe z silnikiem o zapłonie samoczynnym instalacja powinna zagwarantować odcięcie dopływu gazu do silnika po osiągnięciu jego maksymalnej prędkości obrotowej.
-
Kompletację instalacji oraz sposób jej połączenia i umieszczenia w pojeździe określa podmiot, który uzyskał świadectwo homologacji na podstawie danych określonych w świadectwie homologacji sposobu montażu instalacji przystosowującej pojazd do zasilania gazowego.
-
Instalacja powinna być zabezpieczona przed korozją.
-
Budowa instalacji powinna umożliwiać przeprowadzanie badań okresowych.
-
Elementy i zespoły instalacji narażone na mechaniczne uszkodzenia powinny być odpowiednio zabezpieczone.
-
Elementy instalacji nie mogą wystawać poza obrys pojazdu; nie stosuje się to do wlewów paliwa, które mogą wystawać, lecz nie więcej niż o 10 mm.
-
Instalacja nie może utrudniać w sposób istotny dostępu do silnika i innych zespołów.
-
Rozłączenie złącz gazowych instalacji nie powinno być możliwe bez użycia narzędzi; nie stosuje się tego do złącza butla - przewód.
-
Elementy instalacji, w których znajduje się lub przez które przepływa gaz, nie mogą bez pełnego osłonięcia być umieszczone w pomieszczeniu przeznaczonym do przewozu osób; nie stosuje się tego do ścianek zbiornika i przewodów gazowych.
-
Dopływ gazu do układu dolotowego, gdy silnik nie pracuje, oraz po przełączeniu na inne paliwo powinien być zatrzymany; dopuszczalna zwłoka - 2 sekundy.
-
Przez żaden element instalacji, w którym znajduje się gaz, nie może płynąć prąd elektryczny.
-
Układ elektryczny wchodzący w skład instalacji powinien być zabezpieczony przed przeciążeniem i wyposażony co najmniej w jeden bezpiecznik dostępny bez użycia narzędzi.
§ 4
-
Zbiorniki (butle) powinny spełniać wymagania określone w warunkach technicznych dozoru technicznego.
-
Zbiorniki (butle) powinny być tak zainstalowane, aby były maksymalnie chronione przed skutkami zderzeń, w tym głównie od przodu i tyłu pojazdu, a w przypadku ich umieszczenia w przestrzeni ładunkowej samochodu ciężarowego powinny być zabezpieczone przed uszkodzeniem ładunkiem oraz przez operacje załadunkowo-wyładunkowe.
-
Zbiorniki na gaz płynny oraz butle powinny być skutecznie osłonięte przed działaniem promieni słonecznych; nie stosuje się do zbiorników homologowanych według serii poprawek 01 do Regulaminu nr 67 EKG ONZ.
-
Mocowanie zbiorników (butli) do pojazdu powinno zabezpieczać przed ich przemieszczeniem przy działaniu na pojazd przyspieszenia wyrażonego iloczynem liczby i przyspieszenia ziemskiego - "g":
-
w przypadku samochodów osobowych i samochodów ciężarowych o dmc do 3,5 t:
-
w kierunku wzdłużnym do przodu - 20 g,
-
w kierunku poprzecznym - 8 g;
-
w przypadku autobusów o dmc do 5 t i samochodów ciężarowych o dmc od 3,5 t do 12 t:
-
w kierunku wzdłużnym do przodu - 10 g,
-
w kierunku poprzecznym - 5 g;
-
w przypadku pozostałych autobusów i samochodów ciężarowych:
-
w kierunku wzdłużnym do przodu - 6,6 g,
-
w kierunku poprzecznym - 5 g.
-
Elementy mocowania oraz części pojazdu przylegające do zbiornika (butli) powinny być oddzielone od niego przekładką elastyczną i nieabsorbującą wilgoci.
-
Zbiorniki powinny być tak umieszczone, aby była możliwość łatwego:
-
odczytu stanu napełnienia;
-
odczytu danych dotyczących oznakowań identyfikacyjnych oraz cech legalizacji (stosuje się to także do butli).
-
Zbiorniki na gaz płynny oraz butle powinny być tak umieszczone, aby w pozycji roboczej wypływ gazu następował w stanie ciekłym.
-
Zabrania się instalowania zbiorników (butli) w części przedniej pojazdu oraz w komorze silnika.
-
W pobliżu zbiorników (butli) nie powinny znajdować się sztywne elementy o ostrych krawędziach.
-
Odległość zbiorników (butli) od układu wydechowego nie może być mniejsza niż 0,1 m, jeśli nie jest zastosowana osłona termiczna.
-
Nie dopuszcza się jakichkolwiek przeróbek zbiornika (butli).
-
Zbiorniki na gaz płynny łączone w zespoły i połączone z jednym przewodem zasilającym powinny być wyposażone w zawory jednokierunkowe i zawory bezpieczeństwa przewodów gazowych. Nie wymaga się stosowania jednokierunkowych zaworów bezpieczeństwa przewodów gazowych, jeśli ciśnienie zwrotne samoczynnego zaworu odcinającego przekracza 0,5 MPa w położeniu zamkniętym.
§ 5
Wlewy paliwa/zawory do napełniania zbiorników powinny być tak umieszczone, aby było możliwe ich napełnianie z zewnątrz pojazdu lub z komory silnikowej.
§ 6
-
Przewody metalowe zastosowane w instalacji powinny być bez szwu, stalowe lub miedziane w odniesieniu do gazu płynnego (LPG) oraz wyłącznie stalowe w odniesieniu do gazu ziemnego (CNG); przewody stalowe powinny być ze stali nierdzewnej lub stali z pokryciem antykorozyjnym; dopuszcza się przewody sztywne wykonane z materiału niemetalowego.
-
Przewody miedziane na całej długości powinny być zabezpieczone osłoną gumową lub z tworzywa sztucznego.
-
Przewody powinny być tak ułożone, aby:
-
mogły być łatwo kontrolowane;
-
nie ocierały się o elementy pojazdu;
-
odległość od układu wydechowego nie była mniejsza niż 0,1 m, jeśli nie stosuje się ekranu termicznego;
-
nie przebiegały w pobliżu miejsc do podnoszenia pojazdu;
-
mocowanie wykluczało ich wibrację.
-
W przypadku braku możliwości spełnienia wymagań określonych w ust. 3 pkt 1, 2 i 5 dopuszcza się odstępstwo dla przewodu łączącego zbiornik z reduktorem, pod warunkiem dodatkowego zabezpieczenia go przed korozją i mechanicznymi uszkodzeniami oraz wentylacji przestrzeni, w której jest umieszczony.
-
Przewody metalowe łączące elementy instalacji, które w czasie eksploatacji pojazdu mogą podlegać wzajemnym przemieszczeniom, powinny być ukształtowane w pętle o promieniu krzywizny dostosowanym do średnicy przewodu.
-
Przewody nie mogą być spawane lub lutowane oraz łączone ciśnieniowymi złączami zatrzaskowymi.
-
Przewody metalowe powinny być łączone za pomocą znormalizowanych złącz z kielichem lub pierścieniem samozaciskającym. Liczba złącz powinna być ograniczona do minimum.
-
Średnica zewnętrzna przewodu sztywnego w zastosowaniu do gazu płynnego nie może przekraczać 12 mm, a grubość jego ścianki powinna wynosić co najmniej 0,8 mm.
§ 7
-
Na pracę reduktora nie może wywierać wpływu przyspieszanie bądź opóźnianie ruchu pojazdu.
-
Odległość reduktora od układu wydechowego nie może być mniejsza niż 0,1 m, jeśli nie jest stosowany ekran termiczny.
§ 8
-
Zbiorniki zamontowane w przestrzeni zamkniętej pojazdu powinny być umieszczone w gazoszczelnej obudowie całkowitej lub być wyposażone w gazoszczelną obudowę osłaniającą jedynie zawory. W przypadku obudów osłaniających zawory, zbiorniki powinny być fabrycznie do takiego osłonięcia przystosowane.
-
Obudowy całkowite powinny być wyposażone co najmniej w dwa otwory wentylacyjne, a obudowy osłaniające jedynie zawory zbiorników - co najmniej w jeden. Otwór wentylacyjny powinien mieć powierzchnię przekroju dla przepływu gazu nie mniejszą niż 4,5 cm2. Wyloty otworów wentylacyjnych nie mogą być skierowane w stronę układu wydechowego, nie mogą uchodzić do wnęki koła oraz, w przypadku gazu płynnego, powinny być skierowane do dołu.
-
Obudowy osłaniające zawory zbiorników oraz przewody układu przewietrzania obudów powinny wykazywać gazoszczelność przy nadciśnieniu 0,01 MPa. W trakcie próby wymienione elementy nie powinny wykazywać odkształceń, a dopuszczalny wypływ gazu nie powinien przekroczyć 100 cm3/h.
-
Zamykanie obudów powinno być tak urządzone, aby nie istniała możliwość przypadkowego ich otwarcia.
§ 9
-
W zależności od daty przystosowania oraz rodzaju gazu (LPG lub CNG) instalacja do zasilania gazem zawiera:
|
Lp.
|
Element instalacji do zasilania gazem
|
LPG 1)
|
CNG
|
|
do dnia 1 kwietnia 2002 r.2)
|
od dnia 1 kwietnia 2002 r.3)
|
od dnia 1 stycznia 2003 r.
|
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
|
Wyposażenie obowiązkowe
|
|
1
|
Zbiornik
|
+
|
+
|
+
|
|
2
|
Nadciśnieniowy zawór bezpieczeństwa
|
+4)
|
+
|
|
|
3
|
Termiczny zawór bezpieczeństwa
|
|
+5)
|
+
|
|
4
|
Zawór ograniczający wypływ gazu
|
+
|
|
+
|
|
5
|
Zawór ograniczający napełnianie
|
+
|
+
|
|
|
6
|
Wskaźnik poziomu paliwa6)
|
+
|
+
|
|
|
7
|
Samoczynny zawór odcinający zbiornika
|
|
|
+
|
|
8
|
Samoczynny zawór odcinający zbiornika z zaworem ograniczającym wypływ gazu
|
|
+
|
|
|
9
|
Wskaźnik ciśnienia
|
|
|
+
|
|
10
|
Gazoszczelna obudowa osprzętu zbiornika7)
|
+
|
+
|
+
|
|
11
|
Wlew paliwa
|
+
|
+
|
+
|
|
12
|
Samoczynny zawór odcinający parownika
|
+
|
+
|
|
|
13
|
Reduktor/parownik
|
+
|
+
|
|
|
14
|
Regulator ciśnienia
|
|
|
+
|
|
15
|
Regulator przepływu gazu
|
|
|
+
|
|
16
|
Urządzenie wtrysku gazu / Mieszalnik / wtryskiwacz gazu
|
|
+
|
+
|
|
17
|
Ręczny zawór gazu
|
|
|
+
|
|
18
|
Elektroniczna jednostka sterująca8)
|
|
+
|
+
|
|
19
|
Przewody (sztywne i elastyczne)
|
+
|
+
|
+
|
|
20
|
Złącza gazowe
|
+
|
+
|
+
|
|
Wyposażenie dopuszczalne
|
|
21
|
Pompa paliwa
|
|
+
|
|
|
22
|
Elektryczne złącze zasilania
|
|
+
|
|
|
23
|
Zespół dawkujący przepływ gazu
|
|
+
|
|
|
24
|
Nadciśnieniowy zawór bezpieczeństwa
|
|
|
+
|
|
25
|
Czujnik ciśnienia i/lub temperatury
|
|
+
|
+
|
|
26
|
Zespół filtra gazu
|
|
+
|
+
|
|
27
|
Zawór jednokierunkowy (zwrotny)
|
|
+
|
+
|
|
28
|
Magistrala paliwowa
|
|
+
|
|
|
29
|
Dojazdowy wlew paliwa gazowego
|
|
+9)
|
|
|
30
|
Nadciśnieniowy zawór bezpieczeństwa przewodów
|
|
+
|
|
|
31
|
Układ wyboru paliwa
|
+
|
+
|
+
|
|
32
|
Samoczynny zawór odcinający
|
|
|
+
|
|
1)
|
Obowiązek uzyskania świadectwa homologacji nie stosuje się jedynie do tych urządzeń i elementów, w których znajduje się gaz, gdy jego ciśnienie robocze nie przekracza 20 kPa.
|
|
2)
|
Odpowiadające wymaganiom "00" serii poprawek do Regulaminu nr 67 EKG ONZ.
|
|
3)
|
Odpowiadające wymaganiom "01" serii poprawek do Regulaminu nr 67 EKG ONZ.
|
|
4)
|
Nie jest wymagany w przypadku zbiornika o oznaczeniu klasy "B".
|
|
5)
|
Nie jest wymagany, gdy przepustowość zaworu z lp. 2 przekracza 17,7 m3/min.
|
|
6)
|
Nie stosuje się do butli.
|
|
7)
|
Wymagana, gdy zbiornik znajduje się w przestrzeni pasażerskiej lub bagażowej.
|
|
8)
|
Stosuje się wyłącznie do pojazdów z silnikami zasilanymi sterowanym układem wtrysku paliwa.
|
|
9)
|
Dopuszczalny wyłącznie w przypadku zasilania jednopaliwowego.
|
-
Instalacja do zasilania gazem może zawierać także:
-
w przypadku LPG - części i zespoły służące do poprawy działania silnika, o ile połączone są one z częściami instalacji, w których ciśnienie gazu nie przekracza 20 kPa;
-
zespół zasilania układu ogrzewania przestrzeni pasażerskiej w samochodach ciężarowych, autobusach i samochodach osobowych o dmc powyżej 3,5 t, pod warunkiem że nie jest przez to zakłócone podstawowe działanie instalacji.
-
Elementy i zespoły instalacji wymienione w ust. 1 (poza przewodami sztywnymi wykonanymi z metalu) powinny być homologowane według obowiązującej wersji Regulaminów EKG ONZ dotyczących instalacji do zasilania gazem oraz oznakowane następująco:
-
w przypadku części i zespołów instalacji LPG oznakowanie homologacyjne powinno zawierać: umieszczony w okręgu nr kraju (1 do 47) po literze "E", numer Regulaminu "67R" i numeru serii poprawek "01 (a do dnia montażu 31 marca 2002 r. dopuszcza się serię poprawek 00)" oraz następujący po nim kolejny numer homologacji;
-
w przypadku części i zespołów instalacji CNG oznakowanie homologacyjne powinno zawierać: umieszczony w okręgu nr kraju (1 do 47) po literze "E", numer Regulaminu "110R" i numer serii poprawek "00" oraz następujący po nim kolejny numeru homologacji;
-
przewody sztywne powinny być oznakowane w sposób umożliwiający ich rozpoznanie jako należących do kompletacji homologowanego sposobu montażu.
-
W odniesieniu do pojazdów przystosowanych do zasilania gazem LPG do dnia 30 maja 1999 r. dopuszcza się inne oznakowania bezpieczeństwa.
§ 10
Pojazd zasilany gazem może być używany po uzyskaniu odpowiedniej adnotacji w dowodzie rejestracyjnym przewidzianej odrębnymi przepisami.
|