 Kilka razy zamierzałem zrobić bloki. Po próbach z których byłem niezadowolony pomogłem produkować bloki do rekonstrukcji starego żaglowca. W końcu uznałem że niekoniecznie trzeba naśladować oryginalne wzory, lecz inspirując się starymi blokami można użyć materiały których obróbka nie nastręczy trudności i łatwo je zdobyć.Bloki nie muszą być oplecione konopną liną nasyconą dziegciem (tjärat märling). Oplot z nierdzewnej liny stalowej (7x19) będzie trwalszy, bardziej odporny na działanie promieni słonecznych i wilgoci. Umieszczony we wgłębieniu wyfrezowanym wokół policzków z uchem wzmocnionym kauszą zastąpi kuty zaczep. Na tablicy poniżej są kolejne fazy powstawania tradycyjnego bloku. Praca była wykonana z pomocą ręcznych obrabiarek przez niewykwalifikowane osoby po krótkim instruktażu. 
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Materiały |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
wiąz |
gwajak |
dąb |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Gatunki drewna szkutniczego i inne nazwy
Specyfikacja taliiZe względu na znaczenie dobrego chwytu należy stosować duże średnice lin nawet gdy wytrzymałość znacznie przekroczy potrzeby. W niektórych miejscach zamierzałem używać liny poliestrowe 10 mm lecz zrezygnowałem. Wszędzie tam gdzie średnice wynoszą 8 mm lub mniej najlepiej użyć lin ze spectry (specyfikacja). Liny z owych włókien mają wytrzymałość porównywalną z linami stalowymi.
Bloki fałoweGrot będzie obsługiwany przy maszcie (fał oraz 2 refy). Nie trzeba chodzić po pokładzie lecz można stanąć w forpiku. Bezpiecznie aczkolwiek w niesprzyjających warunkach może się wlać wiadro wody. Przy pięcie masztu powinien być "ogródek" z kołkami dla 6-8 lin i 6 bloków, po których fały oraz zakończenia niektórych talii, będą poprowadzone do kokpitu przez dach kabiny. Bloki wiszące na maszcie będą chronione skórzanymi workami."Krążki fałów powinny być tak ukształtowane i prowadzone, aby uniemożliwiały zsunięcie się liny i zakleszczenie krążka. Krążki, na których lina zmienia kierunek działania o 90°, powinny mieć średnicę co najmniej 10-12 d, gdzie d jest średnicą przebiegającej przez krążek elastycznej liny. Przy zmianie kierunku o 180° 16-18 d stanowi właściwą proporcję." [Milewski s.151] Biorąc pod uwagę deficyt wolnego czasu na wykonanie bloków z drewna możliwe, że zostaną użyte bloki z tekstolitu, które były szczytem nowoczesności w czasach budowy "Katinki". Niewątpliwie będą pasowały wyglądem do tekstolitowych kabestanów i innych części wyposażenia z tego samego materiału. Ściągacze talrepowe Ściągacze linowe
stosowane do napinania want mocowane między dolnym końcem wanty, a podwięzią burtową. Działają na zasadzie pary wielobloku uproszczonego do pary jufersów, czyli tarcz z kilkoma (najczęściej trzema) otworami (kipami). Przez otwory jest przewleczona lina (talrep) tworząca z jufersami rodzaj talii.Jufersy wykonuje się z twardego drewna, a talrep z miękkiej liny. Razem stanowią talię samozaciskającą się pod wpływem sił tarcia na otworach jufersów. Ściągacz talrepowy tworzy talię, przeto lina do napinania może może być cieńsza od wanty. Harken produkuje niewielkie jufersy z mocnych tworzyw sztucznych dostosowane do napinania want z lin włókiennych o dużej wytrzymałości (specyfikacja). Talrepy są wykonane z cienkich lin uplecionych z miękkich włókien spectry bez nylonowego oplotu. Rozważane jest zastosowanie ściągaczy talrepowych gdyby stałe olinowanie "Katinki" zostało wymienione ze stalowych lin 19x1 na miękkie liny ze spectry. Trudno przewidzieć czy takie rozwiązanie przyniesie wymiernie korzyści praktyczne. Na pewno wanty ze spectry odciążą maszt lecz wątpliwa jest ich długowieczność w porównaniu ze stalowymi. Kipy szotoweMogą być użyte stare szyny wraz z blokami jeżeli uda się je dostosować do lin o średnicy 12 mm, bowiem stosunkowo łatwo utrzymać w ręce szot o takiej grubości. Szyny z wózkami szotowymi do żeglowania na wiatr powinny być ulokowane w przedniej części kabiny, równolegle do niej i jak najbliżej. Szyny z wózkami szotowymi do żeglowania z wiatrami baksztagowymi powinny być umieszczone przy burtach w pobliżu kokpitu.Zasady doboru krążkówStosowanie "standardowych" wymiarów krążków dla lin włóknistych albo stalowych gwarantuje eksploatację lin zarówno z największą wytrzymałością jak i długą żywotnością. Jeżeli z praktycznych powodów nie można użyć krążka o właściwej średnicy, należy stosować rozmiar bliższy średnicy "granicznej", aby nie zmniejszyć wytrzymałości liny oraz nie skrócić jej żywotności. Standardowe długości bloków dla lin włóknistych wynoszą więcej niż średnice krążków.
Nie powinno się używać bloków których średnica krążków wynosi 4 razy więcej niż średnica liny. Zysk będzie minimalny gdy użyć nawet więcej niż 5 średnic liny. Promień rowka powinien wynosić 0,53 średnicy liny która ma się opierać na co najmniej 120° obwodu swojego przekroju (kąt rozwarcia ma wynosić 60°). Średnica krążka oraz rowka powinny być tak dobrana aby zapobiec niszczeniu liny. Lina nie powinna łamać się na ostrym kącie rowka tworzonym przez zbyt małą średnicę krążka oraz nie powinna być zgniatana w zbyt wąskim rowku. Zbyt szeroki rowek przyczynia się do naruszenia układu splotek przez zmianę profilu na owalny, natomiast zbyt ciasny promień ściera część liny pracującej na krawędziach. Sprawność blokówZ porównania strat zmierzonych w różnych rodzajach bloków wynikają interesujące spostrzeżenia:
Blok z krążkiem o średnicy 50 mm będzie wymagać 20% mniej siły na kabestanie. Czyli lepiej wybrać taki blok niż z krążkiem o średnicy 40 mm. Blok skrzypcowy z krążkami o średnicy 20 oraz 40 mm (zaczepiony na noku bomu) lepiej wymienić na dwa pojedyncze bloki z krążkami 50 mm. Siła potrzebna do poruszania szotem grota zmniejszy się wówczas o ~30%. [Skogby]
Ze znanej sprawności można wyliczyć siły na krążkach. Ciężar 10 kg zawieszony na talii szota grota da na noku bomu poniższe wartości (zaczepy lin są przy bomie).
4 krążkowy szot grota z krążkami o średnicy 50 mm wymaga mniejszej siły niż 5 krążkowy z krążkami o średnicy 30 mm. Nawet gdy krążki obu bloków będą ułożyskowane. Źródła
Producenci blokówProducenci klasycznego osprzętu
Producenci lin |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
© Jerzy Sychut
Stockholm, 2007-03-15 |